Afbeelding van de kleine pieterman
Kleine pieterman met zijn gif stekels.

Wat zijn pietermannen?

De ‘kleine Pieterman’ is een zandkleurige, baarsachtige vis van 10 tot 18 centimeter. Dat klinkt ongevaarlijk maar de pieterman behoort tot de giftigste dieren van Europa. Als je op de stekels trapt of deze met je hand aanraakt dan kun je lelijk gewond raken. De pieterman heeft namelijk stekels op de rugvin en kieuwen en hieruit komt gif als je gestoken wordt. Door zijn zandachtige schutkleur is de pieterman lastig te zien. Bovendien ligt hij vaak half ingegraven op de zandbodem langs de kust.

Pietermannen (trachinidae in het Latijn) is de naam voor een familie van vissen uit de categorie baarsachtigen. De kleine pieterman heet trachinus vipera in het Latijn en small weever in het Engels. De ‘grote pieterman’ heet Trachinus draco in het Latijn en greater weever in het Engels. De grote pieterman leeft in diep water.

 

Waar komen pietermannen voor?

Pietermannen leven in de Noordzee, in de Middellandse Zee en in een deel van de Atlantische oceaan. Volgens diverse Nederlandse en Belgische media komen pietermannen de laatste jaren steeds vaker langs de Noordzee kust voor. Er lijken geen officiele cijfers over het aantal incidenten met pietermannen te zijn bijgehouden. Maar Nederlandse media melden dat rondom de Waddeneilanden opvallend veel mensen door pietermannen zijn gestoken. En het Vlaams Instituut voor de Zee meldt “opvallend veel incidenten” in de “logboeken van kustredders”.

Waterschoenen veiliger maken met veiligheidsinlegzolenWelke bescherming is er tegen de giftige steek van een pieterman?

Voorkomen is beter dan genezen! Vissers dragen handschoenen en zijn voorzichtig als ze vis uit hun netten halen.

Bij wandelen op het strand of in zee is het veilig om (water)schoenen met stevige zolen te dragen. Waterschoenen hebben vaak dunne zolen, gebruik daarom de veiligheidszolen van VeiligeVoeten in je waterschoenen, die beschermen goed tegen pieterman steken in je voet! De zooltjes zijn op maat te knippen, flexibel en waterbestendig. De zolen zijn als een kogelvrij vest voor je voeten en beschermen tegen rotsen, scherpe rommel, glas en de giftige stekels van pietermannen waar steeds meer strandgangers door geprikt worden!

Wat merk je van de steek van een pieterman?

Het doet hevig pijn maar je ziet in eerste instantie niet veel van de steek. Een ervaringsdeskundige schrijft dat het voelde als een stuk glas en een helse pijn veroorzaakte. Hij moest huilen en gillen van ellende. De pijn trok van zijn voet door zijn hele been.

Soms lukt het nauwelijks om het gestoken lichaamsdeel te bewegen. De pijn kan zo heftig zijn dat men er misselijk van wordt en kan gedurende 20-50 min aanhouden. Je kunt ook last hebben van moeilijk ademhalen en een duizelig gevoel, hartkloppingen, koorts en braken. Al komt dit gelukkig minder voor. Dit hangt ook af van de plaats waar je gestoken bent (dicht bij je hart of juist niet).

Er is geen bloed maar na een tijdje zie je wel dat je voet opzwelt en rond de steekplek rood wordt met een aantal kleine wondjes naast elkaar.

Wat doe je als je door een pieterman gestoken bent?

Een zo snel mogelijke warmtebehandeling helpt het beste. Hoe warmer (heter) en hoe sneller hoe beter, het gif van de Pieterman bestaat namelijk uit eiwitten die bij 40 graden Celsius afgebroken worden. Heet water, een föhn, een hete plas er overheen, zelfs het uitdrukken van een brandende sigaret… dit zijn oplossingen die als effectief beschreven worden.

Maak de wond goed schoon en verwijder eventuele stekels uit de huid. De meeste pijn zou na 1 uur moeten geleden zijn en op zijn minst draaglijk na 2 uur. Laat de EHBO of reddingsbrigade je helpen als die in de buurt is. Neem bij twijfel contact op met je dokter of bel bij een ernstige reactie desnoods 112.

(met dank aan wikimedia commons / ecomare voor de afbeelding)